Смысл Казахских Национальных Украшений
Бойтұмар Нагрудное украшение состоит из подвижно (с помощью цепей) соединенных двух частей: верхней треугольной формы, срединной и нижней - виде прямоугольных пластин. Верхняя часть представляет собой амулетницу треугольной формы с накладным круглым медальоном, декорированным вставкой из яшмы. *** Во второй части представляет собой амулетницу трубчатой формы с накладным овальным медальоном, декорированным вставкой из яшмы. В традиции казахов в таких амулетницах хранили различные обереги: финиковые косточки, черно-белые бусинки, фрагмент молитвы из Корана, верблюжью или овечью шерсть, перья филина. В традиции казахов в таких амулетницах хранили различные обереги: финиковые косточки, черно-белые бусинки или камушки, фрагмент молитвы из Корана, верблюжью или овечью шерсть, перья филина. *** Значима семантика подвесок (в виде вытянутой каплевидной фигуры), олицетворяющие плодородие, идеи множественности. В целом декор украшения помимо художественного значения выполняет защитно-охранную и благопожелательную функцию, что, согласно казахским традициям, было необходимой составляющей чертой произведений ювелирного искусства. Литература: 1. Тохтабаева Ш.Ж. Серебряный путь казахских мастеров. Алматы:Дайк-Пресс, 2005. С. 211-306 1-306


Бойтұмар

Төске тағылатын әшекей бір-біріне шынжырлармен қосылған: жоғарғы үш бұрыш түріндегі, ортасындағы түтікше түріндегі екі бөлікті тіліктерден тұрады. Жоғарғы бөлік ортасына яшма орнатылып, жапсырылған дөңгелек медальоны бар үш бұрыш түріндегі бойтұмар.

***

Ортаңғы бөлігі түтікше тәрізді бойтұмар болып табылады . Қазақтар мұндайбойтұмарларда түрлі қорғану, қорғауырымдарына арналған тұмарларды:финик сүйегін, ақ-қара түсті моншақтарды немесе тастарды, Құраннан алынған аяттың үзіндісін, түйенің немесе қойдың жүнін, үкінің қауырсынын сақтаған.

***

Тамшы тәрізді созылыңқы түрдегі алқа салпыншақтарының құнарлылықты, көптік идеясын білдіретін семантикасының мәні зор. Тұтастай алғанда бұйымдардың әшекейленуі көркем мағынадан басқа және ізгі ниеттілік функцияларын атқарады, ал бұл, қазақ дәстүріне сәйкес, зергерлік өнер туындыларының қажетті құрамдас бөлігі болып табылған.

Әдебиет:Тохтабаева Ш.Ж. Серебряный путь казахских мастеров. Алматы:Дайк-Пресс, 2005. С. 211-306

Өңіржиек
Өңіржиек

ОНИРЖИЕК- одно из видов колье. Он обычно состоит из нескольких серебряных пластинок, которые соединяются с одним или двумя рядами вниз, с подвесной серебряной цепочкой. Украшение поверх платья или на край Кажекея.

Ониржиек - это очень дорогостоящее, декоративное изделие, которое носится за снаружи платья. Зергеры делают его прерывистыми, надевают подвески, ставят вставки из драгоценных камней.

Ониржиек является одним из основных украшений невест, и носил его только на тождествах. Ониржиек состоит из 3, 5, 7 прямоугольных пластины, соединенной между собой цепями. Внутрь пластины заполняют сеткой. С боку и на нижнюю часть через цепи вывешиваются ромбы, листья, шаровидные, змея образные подвески. Суть и смысл формирования украшения заключается в том чтобы защитить от различных угроз, процветание поколений, и роль женщины продолжений рода. Особенно часто встречается в ювелирных изделиях с растительных мотивы, которые символизируют плодородия .

Подобные украшения , с тремя пластинами, богато украшенные различными камнями надевали будущем невестам.

Өңіржиек

Алқаның жергілікті атауларының бірі - өңіржиек. Ол әдетте бір қатар не екі қатар болып төмен қарай салбырап күміс шынжырмен байланысатын бірнеше күміс пластинкадан тұратын топсалы, тақталы, шынжырлы, салпыншақты әшекей алқа. Оны көйлек сыртына немесе кәзекейдің өңіріне таққан.

Өңіржиек – көйлектің сыртынан омырауға тағылатын өте қымбат бағалы, әшекейлә сәндік бұйым. Зергерлер оны үзбелеп, салпыншақтар тағып, асыл тастардан көз орнатып жасайды.

Өңіржиек қалындықтың негізгі әшекей бұйымдарының бірі және оны тойларда ғана таққан. Ол 3, 5, 7 дана төртбұрышты, бір-біріне шынжырлар арқылы жалғасқан таспадан тұрады. Таспалардың ішіне тор толтырады. Қапталына және төмендегі жағына шынжырлар арқылы ромбы, жапырақ, соқпақша, жыланбас, шар тәрізді салпыншақтар ілінеді. Өңіржиек пошымы мен түзілісінің мағынасы ұрпақтың өсіп өркендеуі, оны жалғастырушы әйел адамның рөлі, әртүрлі қауіп-қатерден сақтану сияқты жайларды білдіреді. Әсіресе ұрпақтың көбеюі мағынасын білдіретін өсімдік бейнелісі көп зергерлік бұйымдарда кездеседі.

Осыған ұқсас түрлі тастармен әшекейленген үш тақталы өңірше деп аталатын түрін ұзатылатын қызға тағатын болған.
АЛҚА
АЛҚА

Ожерелье – это украшение которое состоит из нескольких частей с драгоценными камнями, из пластинок с разноцветными стеклянными вставками, и одевается на шею и крепляется шанжирной цепью. Ожерелье носили как юнные и молодые девушки так и молодые невестки. По началу ожерьеле было в круглой форме и носили его только как декаротивное украшение, но потом его форма несколько изменилась и его носили в качестве тумара с отрывными частями связанные между собой, и с весячими вставками на конце.


АЛҚА

Алқа - бірнеше бөлік асыл тастардан, түрлі-түсті шыны көздер орнатылған бірнеше алақадан тұратын, топсалы шынжыр арқылы тағылатын мойын әшекейі. Алқаны жасөспірім және бойжеткен қыздар, жас келіншектер таққан.Алғашында алқа дөңгелек пошымда, әрі әшекей ретінде тағылғанымен, бертін келе оның түр-сипаты өзгеріп, тұмарша түріне, дәлірек айтсақ, үзбелі салпыншақты пішінге ауысқан.



Кудаги жузик
«Кудаги жузик» - крупный перстень с двумя спаянными между собой кольцами. По традиции мама невесты дарила «Кудаги жузик», матери жениха. Есть еще интерпретация этого обряда когда обе матери с двух сторон обмениваются кольцами «Кудаги жузик» в знак сполочения двух семей


«Құдағи жүзік» - қос қанатты қос саусаққа бірдей тағатын қомақты жүзік. Дәстүр бойынша қыздың шешесі Құдағина (жігіттің шешесіне) «Құдағи жүзікті» сыйлаған. Бұл дәстүрдің түсіндірмесіде бар, екі жақтан құдағилар «Құдағи жүзікті» алмастырып тағулары, екі отбасының ынтымағын білдіру белгісі.
Құс тұмсык
«Құс тұмсык» жүзік (перстень «Птичий клюв) – символизирует идею свободы казахского народа, мечту о независимости. Казахские ювелиры верхнюю часть перстня-кустумсык часто украшают орнаментом рога барана- кошкар муйиз. Этот орнамент несет идею богатства, изобилия, удачи.

С любовью, «AMINAJEWELSKazakhstan»

«Құс тұмсық» жүзік- қазақ халқынынң еркіндік идеясын тәулсіздік өмір сүру армандарын бейнелейді. Қазақ зергерлері Құс тұмсық жузігінң устінгі бетіне қошқар мүйіз ою өрнегін жиі безендіреді онын негізгі семантиксы қошқар жануары финанстық принцип негізі болуымен қатар байлық бақ-дәулет идеяларын көрсетеді

Ізгі ниетпен , «AMINAJEWELSKazakhstan»

Бесблезік
Сложностью и оригинальностью художественного замысла отличается гарнитурный браслет с кольцами- бес блезик. Классический бесбилезик состоит из пяти элементов: браслет, декоративная бляшка на цепочке и три кольца. Мы изготовили бесблезик немного в другом виде и оставили одно или два кольца. Это стилизованный вариант бесблезика Для западного Казахстана характерен массивный бес блезик , они украшались сканью и камнями.
В бесбилезике жестикуляция женщины резко меняется, появляется мягкость, плавность в движениях. Что очень важно для представительниц прекрасной половины, оказавшихся в водовороте ежедневных обязательств!


Бесблезік өзінін күрделі және төл көркем ниетімен ерекшеленетін әшекей бұйым. Классикалық бес бiлезiк бес элементтен тұрады: білезік, алқадағы сәндік түйіндік және үш жүзік. Біз классикалық бесбілезікті сәндеу нәтижесәнде бір немесе екі жүзік калдырып жасап шығардық. Бұл бесбілезікктін бір шама жанартылған үлгісі.
Батыс Қазақстан стиліне көлемі үлкен, тастармен және ширтпамен әшекейленген бесбілезіктер тән.
Бесбiлезiк таққанда қыздың қимылында нәзіктік, сұлулық пайда болады. Күнделікті міндеттемелерден босамайтын нәзік жандарға бұл өте маңызды!

У каждого этноса существуют свои традиционные представления об эталоне женской красоты. На первом месте из внешних характеристик казахской девушки были волосы, длина, густота и смоляной цвет (ұзын қара, қалың шаш) которых придавали женскому облику особое очарование. Родители, нарекая дочерей именами Алтыншаш (золотые волосы), Қарашаш (черные волосы), Сұлушаш (красивые волосы), верили, что это будет способствовать формированию их красоты.

Выставлять напоказ косы с украшениями девушке разрешалось. Согласно традиционному этикету, волосы должны были быть такой длины, чтобы закрывали грудь. При этом косы украшались всевозможными серебряными подвесками, среди которых были элементы, обладающие магией защиты и, одновременно, являющиеся символом плодородия.

Следует обратить внимание на тот факт, что в сознании казахов здоровые блестящие и длинные волосы всегда ассоциировались с очарованием девушек. Особенную роскошь прические придавало переплетение кос серебряной цепочкой, что вносило экзотическое великолепие.

Сегодня как никогда украшения в этностиле стали популярными, престижными и желанными для современных модниц. Дело в том, что введение в костюм, в том числе молодежный, элементов из традиционного прикладного искусства, в частности ювелирного – не только дань памяти о народных художественных традициях, но и стремление вдохнуть новую жизнь в наследие творческого коллективного гения казахских зергеров.

Косы девушек казахи традиционно украшали шумящими подвесками шолпы, шашбау, и шаштеңге, состоящими из подвижно-соединенных ажурных медальонов со вставками из натуральных камней. Природная красота камня эффектно подчеркивалась кружевной оправой, к которой подвешивались монеты для большей декоративности и композиционной завершенности. Шолпы и шаштеңге подвешивались к концам кос. Шашбау крепили у основания и спускали по всей длине косы, подчеркивая длину и густоту волос.


Әрбір этностың әйел сұлулығына қатысты өз дәстүрлі көзқарастары болды. Қазақ қызының сыртқы келбетінде оның әйел келбетіне ерекше көрік беріп тұратын бұрымды қара шашының ұзындығы, қалыңдығы бірінші орында тұрды. Ата-аналары қыздарына Алтыншаш, Қарашаш, Сұлушаш деген есімдер қоя отырып, бұл қыздарының сұлу болып өсуіне ықпал ететіндігіне сенді.

Қыздарға әшекей тағылған бұрымдарын көрсетіп жүруге рұқсат етілетін. Дәстүрлі әдепке сәйкес, қыздардың шашы кеуделерін жауып тұратындай ұзын болуы тиіс болды. Бұл ретте қыздардың бұрымды шаштарына қорғаныс күшіне ие әрі тектілік белгісі болып табылатын элементтері бар күміс шашбау тағылатын.

Қазақтарда жалтыраған көрікті әрі ұзын шаш үнемі қыздардың сұлулығының белгісі болып табылғанын айта кеткен жөн. Шашты күміс шашбаумен қосып өру ерекше әсемдік пен көркемдік беретін.

Бүгінде этностильдегі әшекейлер қазіргі заманғы арулардың арасында кеңінен таралып, әсемдіктің белгісіне айналды. Жастардың киімдеріне дәстүрлі қолданбалы өнердің, әсіресе зергерлік элементтерін енгізу –халқымыздың көркем дәстүрін есте сақтап қалу ғана емес, сонымен қатар қазақ зергерлерінің ұжымдық шығармашылдық шеберлігінің мол мұрасын қайта жандандыруға ұмтылу.

Қыздардың шаштарын қазақтар табиғи тастармен көмкерілген оюлы қозғалмалы-байланыстырылған сыңғырлаған шолпы, шашбау және шаштеңгемен әшекейлеген. Тастардың табиғи әсемдігі сәнді өрнек пен композициялық аяқталымды білдіретін теңгелер ілінетін өрнекті жиектемемен айшықталатын. Шолпы мен шаштеңге бұрымның ұшына ілінетін. Шашбауды негізгі бұрымның бойымен бүкіл шаштың ұзындығына қарай тағатын, бұл шаштың қалыңдығы мен ұзындығын айшықтап тұрды.

Серебряные браслеты были неотъемлемыми атрибутами в образе казахских женщин. Считалось, что через ладони прибывает и утекает негативная энергия. В понимании наших предков, серебро помогало человеку сохранить положительную энергию, очищало от негативной!


Күміс білезіктер қазақ әйелдерінің бейнесіндегі ажырамас атрибуты болды. Алақан арқылы теріс қуат келіп шығады деп білген. Ата-бабаларымыздың түсінігінше, күміс адамға жағымды энергияны сақтауға көмектесіп, теріс энергияны тазартады деп есептеген!
Серьги - непременный атрибут внешних достоинств женщин. В древности у казахов была традиция прокалывать уши девочкам с 3 лет. Особенность этой традиций от наших времен в том что уши прокалывали не иголкой а зерном, а затем одевали серебрянные серьги. Считалось что серебро помогает быстрому зажывлению уха. Серьги носили не только как укрошение но и как оберег.

По словам исследователей, "казахские женщины носили серьги большие, длинные, с разными камнями, и чем эти серьги больше, тем они ценнее". Казахские серьги имели изображение злаков или и висячие вставки в форме злаков. В представлений казахов изображение злаков и семян символизируют идею роста, многочисленное здоровое потомство.



Сырға – барлық әйел қауымынын сұлулығын сипаттайтын маңызды әшекей бұйым. Қазақтарда кішкентай үш-бес жасар қыздарға сырға тағу міндетті дәстүр болып саналатын. Бұл дәстүрдін қазіргі кезден айырмашылыға құлақты инемен емес бидай мен тесетін болған, кейін күміс сырға таққан. Күміс құлақтын тез жазылып кетуіне әсерін тигізеді. Сырғаны әшекей ретінде ғана емес, тұмар, қорғаныс мақсатында таққан. Зертеушілердін пайымдауынша ертеде қазақ әйелдері үлкен, ұзынша келген, әр түрлі тастармен әшекейленген сырғалар таққан. Сырға не ғұрлым үлкен болса, ол қымбат бағаланған. Қазақтардын түсінігі бойынша дән дақылдардын бейнелері қыруар дені сау ұрпақты, өсуді білдіреді. Сондықтан қазақша сырғаларда дән дақылдардын суреті болған немесе төменгі жағы дән дақылдар түрінде жаслынған.